YAKIN GÖRÜŞ – 1
(AFŞİN ÇARŞISINDA ADIMLAMAK)
Afşin çarşısında adımlamak, gökyüzünü kapatmayan alçak binaların altından süzülmek demek. İki büyük caddenin rehberliğinde kadim bir hikâyeye dahil olmak demek. Denizden bin iki yüz otuz metre yükseklikte gökyüzüne daha yakın bu efsunlu konuşta nefeslenmek demek. Binboğa’nın güney eteklerinden palazlanan yel ile Berit Dağları’nın kuzeyinden koşan yelin tam birbirine sarıldığı, ferahlatıcı esintinin birbiriyle fısıltılarla konuştuğu o özel noktadasınız demek.
Çarşının tam kalbinde, hemen herkesin yolunun geçtiği Dedebaba Türbesi, zamanın ötesinden gelen sessiz bir nöbetçi gibidir. Buluşma noktası belirlemenin en kestirme yoludur Dedebaba. Önünden kuzeye doğru ilerlerseniz çarşının muhtelif noktalarını saran o büyüleyici sıcak pide kokularını da farkedersiniz. Lezzetinden katıksız da yenebilen bu nimete yalnızca pide demek ne kadar doğru olur, bilemiyorum. Pasta ya da çörek demek daha yerinde gibi…
Dedebaba’nın güneydoğu yamacında sessizce zamana direnir Pir Ali Camii. Çarşının manevi mührü gibidir. Yeni yapılmış Ashab-ı Kehf Külliyesi Camii o kutsal mağara yarenlerinin rüyasını modern dünyanın kıyısına taşır. Külliye’nin iki minaresinin gölge uçları öğle ile ikindi arasındaki bir vakitte Pir Ali’yi gösterir.
Çarşının en neşeli, en cıvıl cıvıl olduğu gün cumadır. Diğer günler cumanın gölgesinde kalır hep. Çünkü iki büyük caminin çevresi mini bir fuar alanını andırır.
Her iki caddenin muhtelif yerlerinde karşınıza çıkan birkaç manav, mevsimin meyve ve sebzelerini az ama öz birer mücevher sandığı gibi sergiler. Yalnızca manavlar yok elbet caddelerde. Ekmeğinin peşine düşmüş tüm esnafın telaşına şahit olursunuz. Hele de kar, dağların doruklarında birer beyaz leke gibi kaldığında Elçibey Caddesi’nde kaldırım kenarında dar bir alana sıralanan yemlik, çiriş, kenger satıcılarına… Biber ve domates fidesi ile kıska satıcılarına…
Yaygın market zincirleri çarşının çevresinde birer kale gibi konuşlanmıştır. Modern yaşama direnen bakkallar ya mahalle aralarına sıkışmıştır ya da çarşıda kalarak mini marketlere dönüşmüştür.
Şadırvan merkezli olmak üzere çay ocaklarından yükselen buharlar sokakları koruyan birer sis perisidir. Havada asılı kalmış dem kokulu sis perisi. Rezerv alandaki hareketlilik olmasa açık çay evlerinde oturanların görsel meşgalesi ne olurdu acaba? Burada depremde zarar gören eski yapılar yıkılmış ve yerlerinde filizlenen beton binalar umudu içinde saklıyor. Konteynerlarla çeşitli yerlere saçılmış bazı esnaflar çarşı hayali kuruyor.
Çarşı, doğa nasılsa öyledir. Kararsızlık bilmez. Nettir, keskindir. Yağmura çarşıda yakalanmayın, derim. Gök yarılmışçasına dökülen bir su masalının içinde bulursunuz kendinizi. Kışın dükkanların önündeki kar hemen sıyrılsa da o karın soğuğu dilsiz bir buz krallığına çevirir çarşıyı. Yaz mı? Yazın sıcağı ilikleri kavuran bir ejderha korudur. Araçların ve asfaltın sıcaklığı hamama girmişsiniz hisse verebilir. Ancak bu çarşının asıl tılsımı, tescilli bir edebiyat ve şiir ruhunun her bir sokağa sinmiş olmasındadır. Kaldırımında Mahzuni’nin, Hayatı Vasfi’nin dolaşmış olmasıdır. Burada kime dokunsanız içinden koca bir şiir defteri çıkar. Söyledikleri şiir değilse mutlaka kitabın ortasındandır. Afşin çarşısında soluklanan her kimse çarşıya gelmeden önce göğüs kafesinin hemen altına birkaç şarjör dize sokuşturmuştur. Çarşının bu iki caddesinde karşılaşılan her insan, aslında nevi şahsına münhasır ayrı birer destan kahramanıdır.
Yüksek katların gölgesi olmadan taze pidelerin buğusunda, Dedebaba’nın gözetiminde, Pir Ali’nin refakatinde kaldırımları adımlanırken içinde şiirler biriktiren bambaşka bir evrenin kapısını aralarsınız çarşıda.
*
İlker Gülbahar
